Historia i charakterystyka turystyki rowerowej

Wynalezienie roweru bezsprzecznie wpłynęło na rozwój motoryzacji. Współczesne motory, samochody i inne pojazdy prawdopodobnie by nie istniały, gdyby nie wymyślono tego jednośladu.

Ludzie od wieków próbowali znaleźć sposób, aby szybko, sprawnie i wygodnie przemieszczać się z miejsca na miejsce. Jednak narodziny roweru były dziełem przypadku niż wynikiem wieloletnich badań czy eksperymentów.

Pierwsze szkice roweru zostały odnalezione w zapiskach ucznia Leonarda da Vinci

w 1966 r. Co ciekawe, w porównaniu z innymi technicznymi projektami ówczesnych czasów, rower chyba jako jedyny miał największe szanse na realizację, bowiem części do wybudowania były już znane i dostępne pod koniec XV wieku. Jedyną przeszkodą dla ucznia Vinciego, było fizyczne złożenie wszystkich części w całość.

W 1649 r. twórca kompasu, Johann Hautsch, skonstruował pojazd, który mógł utrzymywać stałe tempo jazdy oraz umiejętność zatrzymania się w dowolnym miejscu. Jednak jego pojazd swoją konstrukcją bardziej przypominał powóz niż rower. Dopiero w 1680 r. Stephan Farffler opracował tricykl, służący mu do podróżowania na mszę niedzielną do kościoła. W późniejszym czasie pojazd ten został przekształcony w kwadrocykl – rower z czterema kołami.

Pierwsze informacje o konstrukcjach przypominających swą budową współczesny rower, pochodzą z roku 1790. Francuz Médé de Sivrac z Paryża stworzył wehikuł, który miał wspomóc jego rehabilitację po urazie kręgosłupa, oraz odzyskać niezależność. Jego maszyna przypominała konia i zbudowana była z drewna. Aby wprawić ją w ruch należało odpychać się od ziemi stopami.

W Niemczech w 1817 roku baron Karl Drais von Sauerbronn skonstruował maszynę, która miała możliwość skręcenia przednim kołem, oraz utrzymywała równowagę przy prędkości

ok 15 km/h. Rok później wynalazek ten został opatentowany, a nazwa „drezyna” pochodziła od jej drewnianej konstrukcji.

Wynalazek Draisa udowodnił, że możliwie jest utrzymanie równowagi na dwukołowym wehikule, w którym koła ustawione są jeden za drugim.

W 1839 roku szkocki kowal Kirkpatrick Macmillan po raz pierwszy wykorzystał korby, pedały oraz specjalne dźwignie do napędzania tylnego koła, które było nieco większe niż przednie, a części drewniane zastąpiono metalowymi.

Druga połowa XIX wieku przeniosła ideę przedniego koła większego niż tylnego, co w teorii miało zwiększyć prędkość.

W 1861 roku Pierre Michaux wyprodukował pierwszy rower z przednim kołem o średnicy 1,5 metra. Maszyna ta została opatentowana cztery lata później przez głównego inżyniera Michaux, który następnie wyemigrował do Stanów Zjednoczonych. Francuzi nazwali ten pojazd vélocipède, zaś Anglicy – bicycle (dwukołowiec).

W 1867 roku Edward A. Cowper zastąpił drewniane szprychy stalowymi, a w kolejnym roku James Hastings obłożył koła gumową opaską, zastąpioną wkrótce przez gumowe tuby.

W tym samym czasie fabryka maszyn do szycia w Coventry rozpoczęła produkcję gentlemen bicykle – bicykla dżentelmenów. Bicykl stał się bardzo popularny, mimo że występowało parę defektów takich jak sposób wsiadania i schodzenia oraz utrzymania równowagi.

W 1880 roku zaczęto używać gumowych opon pneumatycznych, które zostały wynalezione przez Irlandczyka Johna Dunlopa.

Pierwszy wyścig rowerowy odbył się 31 mają 1868 roku. Dystans 1200 metrów na trasie w Parku de Saint- Cloud w Paryżu wygrał anglik dr James Moore, gdyż jego rower posiadał gumowe opony.

Rok wcześniej rower pojawił się w okupowanej Polsce. Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół” ze Lwowa, zakupiło pierwsze egzemplarze w Paryżu, a sport ten nazwano „cyklistyką”.

W 1869 roku do roweru dodano mechanizm łańcuchowy, a niecały rok później wprowadzono metalowe ramy. Pedały nadal były mocowane bezpośrednio do przedniego koła,które nadal było duże.

W 1879 roku w Anglii Harry J. Lawson opracował nową konstrukcję, która nosiła nazwę „bezpiecznego bicykla”. Była mniejsza a przednie koło było niewiele większe od tylnego.

Zachowało ono napęd na koło i transmisję łańcuchową. Dla odróżnienia od bicykla nazwano je zdrobniale bicyclette.

W 1885 James Starley zaczął używać kół o jednakowej średnicy, a jego konstrukcja trafiła do masowej produkcji – najpierw w Anglii, a później we Francji i w Niemczech.

Wraz z początkiem XX wieku rowerowe szaleństwo nabrało charakteru masowego , a rower z urządzenia rekreacyjnego stał się jednym z najważniejszych środkiem transportu.

W 1878 roku powstała w Anglii pierwsza, istniejąca do dzisiaj, organizacja o nazwie Cyclist Touring Club. Trzy lata później we Francji powstała L’Union Velocipedique Francais.

14 kwietnia 1900 roku utworzono Międzynarodową Unię Kolarską – Union Cycliste Internationale UCI, której zadaniem była kontrola przepisów w kolarstwie.

Pierwsze zawody w Królestwie Polskim odbyły się w 1891 roku. Wyścig o długości

102 km wygrał Mieczysław Horodyński z czasem 5 godzin i 5 minut.

Od 1891 roku rozgrywano sześciodniowe wyścigi w Madison Square Garden. Pięć lat później kolarstwo zostało włączone jako jedna z dyscyplin letnich igrzysk olimpijskich.

W 1903 roku po raz pierwszy kolarze ścigali się w Tour de France, a w 1909 roku w Giro d’Italia. Dziesięć lat później pojawiła się żółta koszulka lidera francuskiego wyścigu.

Rozwój kolarstwa zaczął stopniowo przyśpieszać w Europie . W Ameryce rowery zostały zastąpione przez auta, którymi łatwiej pokonywało się duże odległości. W latach dwudziestych XX wieku rower w Stanach Zjednoczonych był uważany już tylko jako zabawka dla dzieci.

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości kolarstwo ponownie rozkwitło i to z sukcesami na międzynarodowej arenie. W 1924 roku na igrzyskach olimpijskich w Paryżu, czteroosobowa reprezentacja Polski zdobyła pierwszy srebrny medal olimpijski.

W 1929 roku powstał Związek Polski Towarzystw Kolarskich, który rozbudował i zmodernizował wieloletnią siedzibę WTC na warszawskim Powiślu. Wybudowano tam tor kolarski, który szybko zyskał opinię jednego z lepszych w Europie.

Rok po zakończeniu II wojny Światowej Warszawskie Towarzystwo Cyklistów wznowiło działalność, oraz zaczęto organizować szereg imprez tj.: Mały Wyścig Pokoju, Gwiaździsty Wyścig Kolarski, oraz uroczyste otwarcia i zamknięcia sezonu kolarskiego.

Do lat pięćdziesiątych XX wieku budowa roweru niewiele się zmieniła. Sprzedawano dwa podstawowe modele:

• pierwszy – ciężki i bardzo trwały, z jednym biegiem i bezdętkowymi oponami

• drugi – lekki, z cieńszymi kołami, ręcznym hamulcem i trzybiegowym systemem przerzutek. Posiadał często przednie i tylne światło, podpórkę, a także montowane na ramie pompki.

W latach sześćdziesiątych rowerowy boom w Stanach Zjednoczonych rozpoczął się ponownie. Rozpoczęły się naukowe badania nad kolarstwem, które w latach siedemdziesiątych wkroczyły w fazę laboratoryjną. Najlepiej sprzedawały się rowery wyścigowe – lekkie, posiadające od 5 do 15 biegów oraz wąskie siodełko.

Innym typem był rower górski (MTB), który charakteryzował się ciężką mocną ramą, dużymi, szerokimi oponami, przednim i tylnym zawieszeniem oraz płaską kierownicą, której zadaniem było utrzymanie wyprostowanej sylwetki.

Ostatnie lata to czas rozwoju rowerów o konstrukcji pośredniej między rowerami górskimi

a wyścigowymi. Hybryda była lżejsza od roweru górskiego, wygodniejsza niż rower szosowy, zachowała jednak wybór biegów, zawieszenie przednie, a także regulowany system hamulców tarczowych.

Pod koniec dekady XXI wieku, rowery budowano z włókien węglowych czy aluminium, a tradycyjne przerzutki zastąpiono elektronicznymi.

CHARAKTERYSTYKA TURYSTYKI ROWEROWEJ

W Polsce turystykę rowerową można uprawiać przez większą część roku, również zimą. Rower jest bezpieczny dla środowiska, można nim dojechać w miejsca niedostępne dla samochodów czy motocykli. Jest ekologiczną formą poruszania się dlatego turystyka rowerowa jest propagowana w obszarach chronionego krajobrazu.

W regionie Podkarpacia znajdują się dogodne warunki do uprawiania turystyki rowerowej. Urozmaicony teren pozwala na uprawianie turystyki zarówno przez osoby żadne wrażeń estetycznych, jak również w celach rekreacyjnych.

Oznaczenie turystycznych szlaków rowerowych

Prawidłowe odczytywanie znaków wytyczonego w terenie szlaku rowerowego, jest konieczną umiejętnością, jaką musi posiadać osoba uprawiająca turystykę rowerową. Nie tylko znaki wskazują przebieg szlaku i lokalizację miejsc do odpoczynku, przy ważnych punktach trasy znajdują się tablice z mapą okolicy, naniesioną lokalizacją szlaku, informacjami krajoznawczymi i praktycznymi. Znakowanie krajowych szlaków rowerowych polega na, zastosowaniu :

• znaków podstawowych

• znaków początkowych

• znaków końcowych

• znaków zmiany kierunku szlaku rowerowego.

Charakterystyka znaku : kwadrat o boku 200 mm otoczony obwódką o szerokości 5 mm w kolorze czarnym. W górnej części znaku widnieje rysunek roweru w kolorze czarnym, a poniżej znajduje się prostokąt o wymiarach 150×50 mm w kolorze szlaku – znak podstawowy, bądź koło o średnicy 50mm w kolorze szlaku (znak początku bądź końca szlaku) lub strzałka o długości 120 mm w kolorze szlaku (znak zmiany kierunku szlaku).

Trasa szlaku rowerowego może się pokrywać z przebiegiem pieszego szlaku turystycznego, wówczas stosowane są oznakowania informujące o dopuszczeniu na trasie ruchu rowerowego

Między narodowe szlaki rowerowe są znakowane za pomocą znaków o podobnych wymiarach jak krajowe. Różnią się jedynie tym, że wszystkie elementy ich treści są wykonane w kolorze zielonym. Znak podstawowy to kwadrat o boku 200 mm otoczony zieloną obwódką o szerokości 5 mm. W górnej części znaku umieszczony jest znak roweru w kolorze zielonym, a poniżej znajduje się litera R i cyfra oznaczająca numer szlaku w kolorze zielonym.

Szlaki rowerowe

Odgrywają istotną rolę w rozwoju turystyki rowerowej. Ze względu na zasięg dzieli się je na krajowe i międzynarodowe, regionalne i lokalne.

Międzynarodowe trasy rowerowe tworzy się, łącząc w spójny system istniejące lokalne ścieżki rowerowe i drogi kołowe. Europejska Federacja Cyklistów w ramach projektu EuroVelo utworzyła w ten sposób sieć 12 transkontynentalnych szlaków o łącznej długości ponad 63 tys. km. Niezależnie od tego systemu, w krajach całej Europy istnieje wiele atrakcyjnych krajoznawczo szlaków rowerowych np. w Niemczech, w Austrii, w Szwajcarii. Przez teren Polski przebiegają fragmenty 5 szlaków między narodowej sieci EuroVelo , które z pewnością zasługują na uwagę turystów, a dwa EV2, EV11 biegną przez Mazowsze. Rowerzyści w Polsce mają również do dyspozycji setki kilometrów szlaków nizinnych i górskich, jak np. wielkopolski System Szlaków Rowerowych – 1493 km, Karpacki Szlak Rowerowy – 800km.

Turystyczne kolarstwo górskie rozwija się w terenach wyżynnych i w górach, gdzie istnieje możliwość poprowadzenia szlaku po twardszym podłożu. Do tych szczególnie atrakcyjnych można zaliczyć górskie trasy w Beskidzie Żywieckim, Kotlinie Kłodzkiej, Bieszczadach czy Górach Świętokrzyskich.